KAHRAMANMARAŞ, ROMA DÖNEMİ MOZAİKLERİ
(Bağlarbaşı Mahallesi, Dulkadiroğlu Mahallesi/Dulkadiroğlu-Kahramanmaraş)
Anadolu'nun en eski yerleşim merkezlerinden biri olup, M.Ö 2000-1200 yılları arasında Maraj adında bir Hitit Komutanı tarafından kurulduğu düşünülen Kahramanmaraş, sırasıyla Hititler, Asurlular, Persler, Makedonların egemenliği altında kaldıktan sonra, M.Ö 64 yılında Romalılar tarafından fethedilmiş ve şehre, Caligula takma adıyla bilinen Roma İmparatoru Gaisus Caesar Agustus Germanicus'un adından yola çıkarak "Germanicia" ismi verilmiştir.
O dönemde, şehrin, bugünkü şehir merkezinin doğu kısmında (Şeyh Adil Mezarlığı'ndan doğuya doğru), bugünkü Bağlarbaşı, Dulkadiroğlu, Şeyh Adil ve Namık Kemal Mahallelerinin bulunduğu alanda kurulu olduğu bilinmektedir. Günümüzde "Kara Maraş" olarak adlandırılan bu bölge, 29 Kasım 1114 tarihinde meydana gelen 9 şiddetinde bir depremin ardından bir tek ev bile kalmayacak şekilde yıkılmış, hemen hemen şehrin tüm sakinleri ölmüş ve şehir tamamen toprağın altına gömülmüştür. O dönemde Haçlıların işgali altında olan Maraş Şehrinin Senyörü Richard de Salerne de bu depremde hayatını kaybedenler arasındadır.
Daha sonraki yıllarda şehir merkezi biraz daha batıya, günümüzde kentin tarihî çekirdeğini oluşturan, Kahramanmaraş Kalesinin güneydoğu yamaçlarındaki, derelerle birbirinden ayrılmış tepelik alanlara doğru kaymıştır. Bugün, şehrin en eski, en tarihî mahallelerinin, başlıca tarihî eserlerinin yer aldığı bu alandan aslında daha eski olan "Karamaraş" bölgesi ise yüzyıllarca boş, bağlık bir alan olarak kalmıştır. Günümüzde, Karamaraş bölgesinin üzerinde kurulu olan Bağlarbaşı, Dulkadiroğlu, Namık Kemal gibi mahallelerin en fazla 40-50 yıllık bir yerleşim tarihleri vardır. Fakat ne var ki şehrin en eski tarihî kalıntıları, bu mahallelerin altındadır.
İlk kez 2001 yılında, bu bölgede yapılan kazı çalışmaları sonucunda Geç Roma dönemine ait mozaiklere ulaşılmış, bu eserler Kahramanmaraş Müzesi'nde koruma altına alınmıştır. Ancak, asıl sürpriz 2007 yılında yaşanmıştır. Yine bu bölgede, 2007 yılının Ağustos ayında, bir kaçak kazı ihbarı üzerine yapılan incelemede birçok Roma Dönemi mozaiğine ulaşılmıştır. Daha kapsamlı kazı çalışmaları yapılmış ve birçok Roma mozaiği gün yüzüne çıkarılmıştır. Bugün, bu mozaikler, Bağlarbaşı ve Dulkadiroğlu Mahallelerinde üç farklı bölgede sergilenmekte ve ücretsiz olarak ziyaret edilebilmektedir. 4. ve 5.yy'a ait olduğu tespit edilen bu mozaiklerin, zamanında, Germanicia Şehrinin zenginlerine ait villaları süsledikleri düşünülmektedir.
Mozaikler, bu dönemde şehirde yaşanan siyasî, sosyal, kültürel ve iktisadî durumu da yansıtmaktadır. Mozaik tabakalarındaki tessarelerin (tessare: mozaik sanatında zemin, duvar veya tavan süslemelerinde kullanılan küçük küp şeklindeki mermer, taş, cam veya pişmiş toprak parçacıkları. Antik Yunan ve Roma döneminde popüler olan bu teknik, küçük parçaların bir araya getirilerek detaylı resimler ve desenler oluşturulmasını sağlar.) çokluğu aynı zamanda motiflere ince detayların verilmesini sağlamıştır. Mozaiklerdeki tasvirlerde bitkisel ve geometrik motifler, günlük hayattan seçilmiş tasvirler ve dönemin mimarî yapısını gösteren kompozisyonlar yer almaktadır. Germanicia Mozaikleri özenli işçilikleri, tasvirlerdeki desenleri, konu ve ikonografi çeşitliliği ile kendine özgü bir karakter taşımaktadır.
Şehrin, bugün hiç akla gelmeyecek bir mahallesinde, tesadüfen ortaya çıkan 1600-1700 yıllık geçmişe sahip bu mozaikler, Kahramanmaraş'ın tarihsel açıdan ne denli zengin olduğunun, ülke olarak, ne denli değerli toprakların üzerinde yaşadığımızın, yer üstünde olduğu kadar yer altında da nice zenginliklere sahip olduğumuzun küçük bir örneği. Dilerim, değerlerinin bilincine varır, bizden sonraki kuşaklara da bu kültürel mirası aktarabiliriz.
Kaynak: Kahramanmaraş Valiliği Resmî Web Sayfası.