BİR ÜZÜM, BİR YÖRE, BİNLERCE YILLIK BİR HAFIZA…
Kahramanmaraş’ın Bertiz yöresinde yetişen Kabarcık Üzümü, yüzyıllardır bu toprakların bereketini sofralara taşıyan önemli değerlerden biridir. Ancak Bertiz’de üzüm, yalnızca bağda yetişen ve mevsiminde tüketilen bir meyve değildir. Hasat zamanı geldiğinde başlayan hazırlıklar, üzümün farklı şekillerde değerlendirilmesiyle kış aylarına kadar devam eden köklü bir geleneğe dönüşür.
Bağlardan toplanan Kabarcık Üzümleri önce sıkılarak şırası elde edilir. Büyük kazanlarda kaynatılan bu şıra, ustalığın ve sabrın da katkısıyla pekmeze dönüşür. Ancak Bertiz mutfağında üzümün hikâyesi pekmezle bitmez. Aynı şıradan bastık hazırlanır, cevizle buluşan üzüm şırası kara sucuğa dönüşür. Samsa yapılır; üzümün bereketi cevizle birlikte incecik bir lezzete dönüşür. Beyaz köpük sucuğu ise yine bu geleneğin kendine özgü ürünlerinden biri olarak sofralarda yerini alır.
Bu ürünlerin her biri farklı bir lezzet gibi görünse de aslında aynı hikâyenin parçalarıdır. O hikâye, bağ bozumu zamanı başlayan emeğin, kış boyunca sofralarda yaşatılmasıdır.
Bertiz’de üzüm yetiştirmek yalnızca tarımsal bir faaliyet değildir. Bağların bakımı, hasat zamanı, üzümün işlenmesi, kazanların kaynatılması ve hazırlanan ürünlerin kurutulup saklanması; aileden aileye aktarılan bir kültürün parçasıdır. Büyüklerin bildiği yöntemler çocuklara öğretilir, yıllardır kullanılan tarifler ve geleneksel üretim biçimleri yeni nesillere aktarılır.
Bu nedenle Bertiz Kabarcık Üzümü, yalnızca bir üzüm çeşidi olarak değil, Kahramanmaraş’ın gastronomi kültürünün önemli bir parçası olarak değerlidir. Bir üzümden pekmez, samsa, bastık, kara sucuk, pestil, ravanda ve beyaz köpük sucuğu üretmek; bu topraklarda üzümün nasıl bir berekete dönüştürüldüğünün en güzel göstergelerindendir.
Bugün Bertiz denildiğinde akla gelen bağlar, üzümler ve geleneksel ürünler; geçmişten bugüne taşınan bu kültürün hâlâ yaşadığını gösteriyor.
Çünkü Bertiz’de üzüm sadece yetiştirilmez; işlenir, saklanır, paylaşılır ve gelecek nesillere aktarılır.
Bertiz Kabarcık Üzümü, bir üzümden çok daha fazlasıdır. Kahramanmaraş’ın toprağını, emeğini, bereketini ve sofrasını anlatan bir kültür mirasıdır.
BERTİZ KABARCIK ÜZÜMÜ — BİR ÜZÜMDEN BİR KÜLTÜRE
Kahramanmaraş Bertiz Kabarcık Üzümü, Maraş’ın en karakteristik yöresel ürünlerinden biri ve artık coğrafi işaret tescilli bir ürün. Tescili 5 Ekim 2023’te mahreç işareti olarak yapılmış.
Özellikle şu özellikleriyle biliniyor:
🍇 Yeşil-sarı renkte, ince kabuklu
💧 Sulu, yumuşak etli ve tatlı
🍇 Salkımları genellikle büyük ve kanatlı-konik yapıda
🌿 Başta Bertiz yöresi olmak üzere Kahramanmaraş'ın Dulkadiroğlu, Onikişubat, Çağlayancerit ve Pazarcık ilçelerinde yetiştiriliyor.
📅 Hasadı genellikle Eylül ayında, rakım ve hava şartlarına göre ekim başına kadar devam edebiliyor.
Hatta Bertiz Kabarcık Üzümü üzerine bilimsel çalışma da yapılmış; üzümün fenolik bileşikleri ve antioksidan kapasitesi araştırılmış...
B.K.K. Lingada Yazım Ekibi